སྔོན་གླེང་།
གྷི་ར་ཕའིཊ་འདི་ ལྕགས་རིགས་གཉིས་ལྡན་དང་-ལྕགས་རིགས་མེན་པའི་རྒྱུ་ཆ་གཞན་དང་མ་འདྲཝ་ཡོད་པའི་ གལ་ཆེ་བའི་-ལྕགས་རིགས་མེན་པའི་གཏེར་རྫས་ཐོན་ཁུངས་ཅིག་ཨིན། འ་ནི་འདི་ "དུས་རབ་༢༡པའི་ནང་ལུ་ འཕྲུལ་རིག་མཐོ་དྲགས་གོང་འཕེལ་བཏང་ནི་ལུ་ རྒྱབ་སྐྱོར་འབད་མི་ ཐབས་བྱུས་ཐོན་ཁུངས་ཅིག་" ཨིནམ་དང་ འདི་ཡང་ དུས་ཡུན་རིངམོ་ཅིག་གི་རིང་ལུ་ "གསེར་ནགཔོ་" ཅིག་སྦེ་ངོས་འཛིན་འབད་དེ་ཡོདཔ་ཨིན། མཐོ་བའི་-གཙང་མའི་གྷི་ར་ཕའིཊ་ཟེར་མི་འདི་ ནག་རྫས་བརྒྱ་ཆ་༩༩.༩༩ ལས་ལྷག་སྟེ་ཡོད་མི་གཱར་ཕའིཊ་ལུ་གོཝ་ཨིན། འདི་གིས་ རང་གིས་རང་-མར་ཁུ་བླུགས་ནི་དང་ ཤུགས་ཚད་མཐོ་དྲགས་ གློག་རྒྱུན་བཏང་ཚུགས་པའི་ནུས་པ་ལེགས་ཤོམ་ སྐྱུར་རྫས་/སྐྱུར་རྫས་/ཟད་འགྲོ་/དྲོད་ཚད་བཀག་ཐབས་ རྒྱ་སྐྱེད་ཀྱི་འཇལ་ཚད་དམའ་བ་དང་ རྫས་སྦྱོར་གྱི་བརྟན་ཏོག་ཏོ་ ཁྱད་དུ་འཕགས་པ་ བསྡམ་བཞག་ནིའི་ལཱ་འགན་མཐོ་དྲགས་ དེ་ལས་ གཅིག་མཚུངས་དང་ གཅིག་མཚུངས་དང་ བསྡུ་སྒྲིག་འབད་ཚུགས་པའི་ ཁྱད་ཆོས་ཚུ་ཡོདཔ་ཨིན། གློག་མེ་བཟོ་རིག་དང་ ལྕགས་རིགས་ རྒྱལ་ཡོངས་སྲུང་སྐྱོབ་ གནམ་སྟོང་ ནུས་ཤུགས་ རྫས་སྦྱོར་བཟོ་གྲྭ་ དེ་ལས་ གཞན་མི་ལས་སྡེ་ཚུ་ནང་ ཁྱབ་ཆེཝ་སྦེ་ ལག་ལེན་འཐབ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། དམིགས་བསལ་དུ་ མི་རབས་གསུམ་པའི་ཕྱེད་ཀ་གློག་རྒྱུན་རྒྱུ་ཆ་དང་ རྡུལ་ཕྲན་བཟོ་གྲྭ་ དེ་ལས་ འོད་ཤུགས་བཟོ་གྲྭ་ཚུ་ གྲ་སྒྲིག་འབད་ནི་བཟུམ་གྱི་ ཡར་རྒྱས་འགྱོ་བའི་བསྒང་ཡོད་མི་བཟོ་གྲྭ་ཚུ་ནང་ ཐག་བཅད་ནི་དང་ གལ་ཆེ་བའི་འགན་ཁུར་འབག་སྟེ་ རྒྱ་ནག་གི་དཔལ་འབྱོར་ལུ་ ཐག་རིང་སར་ ཕན་གནོད་བྱུང་དོ་ཡོདཔ་ཨིན།
1. གྷི་ར་ཕའིཊ་རྡོ་སོལ་གྱི་ཁྱད་ཆོས།
གྷི་ར་ཕའིཊ་འདི་ ནག་རྫས་ཀྱི་འབྱུང་བ་ཚུ་ལས་གྲུབ་པའི་ ས་གཏེར་ཅིག་ཨིནམ་ད་ ཚོས་གཞི་ནགཔོ་སྦེ་ ལྕགས་རིགས་ཀྱི་འོད་མདངས་དང་ མ་འདྲཝ་སྦེ་ཡོདཔ་ཨིན། དེའི་མཐུག་ཚད་ ༢.༠༩-༢.༢༣ g/cm3 དང་ བཞུ་ཚད་ ༣༨༥༠ དང་།
2. མཐོ་བའི་-གཙང་མའི་གྷི་ར་ཕའིཊ།
2.1རང་བྱུང་མཐོ་-གཙང་མའི་གྷི་ར་ཕའིཊ།
རྒྱུ་ཆ་དང་ གྲ་སྒྲིག་ཐབས་ལམ་ལུ་གཞི་བཞག་སྟེ་ མཐོ་བའི་-གཙང་མའི་གཱར་ཕའིཊ་འདི་ རང་བཞིན་གྱི་མཐོ་བའི་-གཙང་མའི་གཱར་ཕའིཊ་དང་ བཅོས་མའི་མཐོ་བའི་-གཙང་མའི་གཱར་ཕའིཊ་ལུ་དབྱེ་བ་ཕྱེ་ཚུགས།
རང་བཞིན་གྱི་མཐོ་རིམ་-གཙང་མའི་གྷི་ར་ཕའིཊ་འདི་ གློག་ཤུགས་དང་ཚ་དྲོད་ཀྱི་ འཕྲོ་མཐུད་ཤུགས་ཅན་ལས་བརྟེན་ཏེ་ ལཱ་གི་ས་སྒོ་མ་འདྲཝ་ཚུ་ནང་ ཁྱབ་ཆེཝ་སྦེ་ལག་ལེན་འཐབ་ཨིན། བཅོས་མའི་མཐོ་བའི་-གཙང་སྦྲ་ཅན་གྱི་གཱར་ཕའིཊ་འདི་ གཟུགས་དབྱིབས་དང་རྡུལ་ཕྲན་གྱི་སྦོམ་ཆུང་བཀྲམ་སྤེལ་གཅིག་མཚུངས་ཡོད་མི་འདི་ སྔོན་སྒྲིག་འབད་ཡོད་པའི་ཨེ་ནོཌ་དང་ དམིགས་བསལ་གྱི་གཱར་ཕའིཊ་ རྡུལ་ཕྲན་བཟོ་གྲྭ་དང་ གཞན་མི་ས་ཁོངས་ཚུ་ནང་ ལག་ལེན་འཐབ་ཨིན། མཐོ་བའི་-གཙང་མའི་གྷི་ར་ཕའིཊ་བཟོ་ཐངས་ཚུ་ རྒྱུ་ཆ་སོ་སོ་དང་འཁྲིལ་ཏེ་ སོ་སོ་སྦེ་ཡོདཔ་ཨིན།
རང་བཞིན་གྱི་ནང་ལུ་ གཱར་ཕའིཊ་གཙང་མ་མེདཔ་ཨིན། Graphite ore ནང་ལུ་ འཕྲལ་འཕྲལ་རང་ SiO2, Al2O3, FeO, CaO, P2O5, CuO བཟུམ་གྱི་ བཙོག་པ་འཐོན་དོ་ཡོདཔ་ད་ འདི་ཚུ་ཡང་ རྡོ་སྣུམ་གྱི་རྫས་སྦྱོར་ཚུ་ རྡོ་སྣུམ་དང་ pyrite དེ་ལས་ carbonate དང་ ཆུ་དང་རྡོ་སོལ་ དེ་ལས་ CO2 དང་ H2 དེ་ལས་ N2 དང་ CH2 ཚུ་ཨིན་མས། དེ་འབདཝ་ལས་ གཱར་ཕའིཊ་གི་དབྱེ་དཔྱད་འབད་བའི་སྐབས་ ནག་རྫས་གཏན་འཇགས་ཀྱི་ གནས་ཚད་རྐྱངམ་གཅིག་མེན་པར་ འཕུར་མདའ་དང་ གོ་ཐལ་གྱི་ གནས་ཚད་ཚུ་ཡང་ གཏན་འབེབས་བཟོ་དགོཔ་ཨིན་པས། གཱར་ཕའིཊ་གཙང་སྦྲ་བཟོ་ནིའི་བྱ་རིམ་འདི་གིས་ འ་ནི་བཙོག་པ་ཚུ་ ཕན་ནུས་ཅན་སྦེ་ བཏོན་བཏང་ནི་ལུ་དམིགས་གཏད་བསྐྱེདཔ་ཨིན། གྷི་ར་ཕའིཊ་གི་གཙང་སྦྲ་མཐོ་དྲགས་སྦེ་ (དེ་ཡང་ ནག་རྫས་ཀྱི་ཚད་གཞི་མཐོ་དྲགས་སྦེ་) དེ་གི་གནས་གོང་མཐོ་དྲགས་དང་ ལག་ལེན་གྱི་གོ་སྐབས་རྒྱ་ཆེཝ་སྦེ་འགྱོཝ་ཨིན།
རང་བཞིན་གྱི་གྷི་ར་ཕའིཊ་ལས་ གཙང་སྦྲ་མཐོ་བའི་ གཱར་ཕའིཊ་བཟོ་བའི་སྐབས་ སྤྱིར་བཏང་ལུ་ གཱར་ཕའིཊ་རྡོ་སོལ་འདི་ ཆུ་ནང་ལུ་འཕྱོ་སྟེ་ གཙང་སྦྲ་བཟོ་དགོཔ་དང་ ཆུ་ནང་ལུ་འཕྱོ་བའི་ རྫས་སྦྱོར་འདི་ སྐྱུར་རྫས་ཐབས་ལམ་དང་ ཡང་ན་ ཧའི་ཌོ་ཕུ་ལོ་རིག་ཨེ་སིཌ་ཐབས་ལམ་གྱི་ཐོག་ལས་ གཙང་སྦྲ་བཟོ་དགོཔ་ དེ་ལས་ མཐའ་མཇུག་ལུ་ གཙང་སྦྲ་མཐོ་བའི་གཱར་ཕའིཊ་གི་ཐོན་སྐྱེད་ཚུ་ དྲོད་ཚད་མཐོ་དྲགས་དང་ ཡང་ན་ དྲོད་ཚད་མཐོ་དྲགས་སྦེ་ ཐོབ་དགོཔ་ཨིན། ཆུ་རླངས་ཐབས་ལམ།
2.2 བཅོས་མའི་མཐོ་བའི་-གཙང་མའི་གྷི་ར་ཕའིཊ།
བཅོས་མའི་གཱར་ཕའིཊ་ཟེར་མི་འདི་ སྤྱིར་བཏང་ལུ་ སྤུས་ཚད་མཐོ་བའི་ རྡོ་སྣུམ་གྱི་ཀོཀ་དང་ པིཆ་ཀོཀ་ཚུ་ བསྡོམས་རྩིས་སྦེ་ལག་ལེན་འཐབ་སྟེ་ རྡོ་སོལ་གྱི་རྡོ་སོལ་འདི་ བསྡོམས་རྩིས་སྦེ་ལག་ལེན་འཐབ་སྟེ་ བཟོ་བསྐྲུན་འབད་མི་ གཱར་ཕའིཊ་གི་རྒྱུ་ཆ་ཚུ་ལུ་གོཝ་ཨིན། སྤྱིར་བཏང་ལུ་ རྒྱུ་ཆ་ངོ་མ་ཚུ་ སྔོན་འགྲོའི་ཐོག་ལས་ སྨན་བཅོས་འབད་ཞིནམ་ལས་ དམིགས་བསལ་གྱི་དྲོད་ཚད་མཐོ་བའི་-རྡུལ་ཕྲན་འཕྲུལ་ཆས་ནང་ གཱར་ཕི་ཊི་ཟེ་ཤཱན་དང་ གཙང་སྦྲ་བཟོ་ནི་གི་དོན་ལུ་ བཙུགསཔ་ཨིན། ཐབ་ཚང་གི་དབྱེ་བ་ངོ་མ་ཚུ་ཡང་ Acheson graphitization ཐབ་ཚང་དང་ ནང་འཁོད་རིམ་སྒྲིག་ graphitization ཐབ་ཚང་ དེ་ལས་ འཕྲོ་མཐུད་དེ་ར་ graphitization གློག་མེ་ཐབ་ཚང་ཚུ་ཨིན། ཐབ་ཚང་ནང་ལུ་ དྲོད་ཚད་མཐོ་ཤོས་འདི་གིས་ རྡོ་སྣུམ་གྱི་ཀོཀ་དང་ པིཆ་ཀོཀ་ཚུ་ གཱར་ཕའིཊ་བཟོཝ་ཨིནམ་དང་ ཧ་ལོ་ཇེན་རླངས་རླུང་འདི་ བཙོག་པ་ དང་ཅིག་ཁར་ འབྲེལ་བ་འཐབ་སྟེ་ རླངས་རླུང་ལུ་འགྱུར་ཏེ་ རླངས་རླུང་ལུ་འགྱུར་ཏེ་ གཙང་སྦྲ་མཐོ་བའི་གཱར་ཕའིཊ་ཐོབ་ཨིན།
རྡོ་སྣུམ་གྱི་ཀོཀ་དང་ པིཆ་ཀོཀ་ནང་ བཙོག་པ་ཆ་ཤས་ཅིག་ བཅོས་མའི་ མཐོ་དྲགས་ - གཙང་སྦྲ་ཅན་གྱི་ གཱར་ཕའིཊ་བཟོ་སྐྲུན་འབད་བའི་སྐབས་ དྲོད་ཚད་མཐོ་བའི་ མེ་བཏང་པའི་སྐབས་ བཏོན་ཚུགས་རུང་ རྡོ་སྣུམ་གྱི་ ཀོཀ་གི་རྒྱུ་ཆ་ནང་ སཱལ་ཕར་དང་ གོ་ཐལ་གྱི་ ནང་དོན་ཚུ་ གསལ་ཏོག་ཏོ་སྦེ་ དགོས་མཁོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། མཐོ་བའི་-སཱལ་ཕར་རྡོ་སྣུམ་གྱི་ལག་ལེན་ཡར་སེང་འགྱོ་བའི་བསྒང་ལས་ མཐོ་བའི་-སཱལ་ཕར་རྡོ་སྣུམ་གྱི་ཀོཀ་ཡང་ཡར་སེང་འགྱོ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། བཅོས་མའི་མཐོ་བའི་-གཙང་མའི་གྷི་ར་ཕའིཊ་ཐོན་སྐྱེད་ཀྱི་དོན་ལུ་ རྡོ་སྣུམ་གྱི་ཀོཀ་གི་དགོས་མཁོ་དམའ་ཤོས་-འདི་ གྲུབ་ཐབས་ལུ་ མཁས་པ་མང་ཤོས་ཅིག་གིས་ རྡོ་སྣུམ་གྱི་ཀོཀ་འདི་ འོས་འབབ་དང་ལྡནམ་སྦེ་ འཇོན་ཐངས་ཅན་སྦེ་ གཏིང་ཟབ་སྦེ་ ཞིབ་འཚོལ་འབད་ཡོདཔ་ཨིན།
གཱར་ཕའིཊི་གཙང་སྦྲ་འདི་གིས་ གཱར་ཕའིཊི་གཏིང་ཟབ་-བཟོ་སྦྱོར་ཐོན་སྐྱེད་ཀྱི་ཞབས་ཏོག་ལཱ་འགན་དང་ ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་རྒྱུ་དངོས་ཚུ་གཏན་འབེབས་བཟོཝ་ཨིན། གཙང་སྦྲ་མཐོ་དྲགས་འབད་བ་ཅིན་ ལག་ལེན་གནས་གོང་མཐོ་དྲགས་འོང་། དཔྱེ༌འབད༌བ༌ཅིན:
ལི་ཐི་ཡམ་-གློག་རྫས་ཚུ་གི་དོན་ལུ་ ཨེ་ནོཌ་རྒྱུ་ཆ་སྦེ་ གཱར་ཕའིཊ་འདི་ བརྒྱ་ཆ་༩༩.༩༨ ལས་ལྷག་སྟེ་ གཙང་སྦྲ་དགོཔ་ཨིན།
བཅོས་མའི་བཅོས་མའི་རྡོ་རྗེ་ཕ་ལམ་གྱི་དོན་ལུ་ རང་བཞིན་གྱི་གཱར་ཕའིཊ་འདི་ བརྒྱ་ཆ་༩༩.༩༩༩ལས་ལྷག་སྟེ་ གཙང་སྦྲ་དགོཔ་ཨིནམ་དང་ བོརོན་གྱི་ཚད་གཞི་འདི་ ༠.༠༡×༡༠−༦ལས་ཉུངམ་སྦེ་དགོཔ་ཨིན།
མཁའ་དབྱིངས་དང་རྒྱལ་ཡོངས་སྲུང་སྐྱོབ་ དེ་ལས་ རྡུལ་ཕྲན་བཟོ་གྲྭའི་དོན་ལུ་ དམིགས་བསལ་གྱི་གཱར་ཕའིཊ་འདི་ ༩༩%~༩༩.༩༩% ཡང་ན་ དེ་ལས་མཐོཝ་གི་གཙང་སྦྲ་དགོཔ་ཨིན།
མི་རབས་གསུམ་པའི་-ཕྱེད་ཀ་གློག་རྒྱུན་ SiC ཝ་ཕར་ཚུ་ མཉམ་སྦྱོར་འབད་ནིའི་དོན་ལུ་ གྷི་ར་ཕའིཊ་ཕྱེ་འདི་ ༩༩.༩༩༩༥% ཡང་ན་ དེ་ལས་ལྷག་སྟེ་ གཙང་སྦྲ་དགོཔ་ཨིན།
གྷི་ར་ཕའིཊ་གཙང་མ་བཟོ་ནི་འདི་ གྷི་ར་ཕའིཊ་རྒྱུ་ཆ་ག་ར་གྲ་སྒྲིག་འབད་ནི་གི་གཞི་རྟེན་ཅིག་ཨིནམ་མ་ཚད་ གྷི་ར་ཕའིཊ་རྒྱུ་ཆ་གོང་འཕེལ་གཏང་ནི་ལུ་ སྤྱིར་བཏང་གི་གནད་དོན་ཅིག་ཨིན། ནུས་ཤུགས་ཉུང་སུ་དང་ ལྕོགས་གྲུབ་མཐོ་དྲགས་ དེ་ལས་ བཙོག་རླུང་ཉུང་སུ་ཡོད་པའི་ གཱར་ཕའིཊ་གཙང་སྦྲ་བཟོ་ནི་གི་བྱ་རིམ་ཚུ་ ད་རེས་ནངས་པའི་ ཞིབ་འཚོལ་དང་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་དམིགས་ཡུལ་ཨིན།
3. གྷི་ར་ཕའིཊ་གཙང་བཟོའི་འཕྲུལ་རིག
༣་༡ འཕྱོ་བའི་ཐབས་ལམ།
རང་བཞིན་གྱི་གཱར་ཕའིཊ་གི་འཕྱོ་ཚུགས་ཚད་ལེགས་ཤོམ་ལག་ལེན་འཐབ་སྟེ་ འཕྱོ་བའི་བྱ་རིམ་ཚུ་ རང་བཞིན་གྱི་གཱར་ཕའིཊ་རྡོ་སོལ་ནང་ལུ་ཡོད་པའི་ ས་གཏེར་ཚུ་ལས་ གཱར་ཕའིཊ་གི་ཕྱེད་ཀ་དང་ ཡང་ན་ མའི་ཀོ་རི་སི་ཊལ་ལིན་གཱར་ཕའིཊ་ཚུ་ སོ་སོ་སྦེ་བཏོན་ནི་གི་དོན་ལས་ བཟོ་བཀོད་འབད་དེ་ཡོདཔ་ཨིན། འ་ནི་འཕྲུལ་རིག་འདི་གིས་ རང་བཞིན་གྱི་གཱར་ཕའིཊ་རྡོ་སྣུམ་འདི་ བརྒྱ་ཆ་༢༠ལས་ཉུངམ་སྦེ་ཡོད་མི་འདི་ བརྒྱ་ཆ་༩༥གི་གཙང་སྦྲ་ཡོད་པའི་ གཱར་ཕའིཊ་གི་ཆ་ཚད་ལུ་ མཐོ་དྲགས་སྦེ་བཟོ་ཚུགས་ནི་ཨིནམ་དང་ འདི་ཡང་ རང་བཞིན་གྱི་གཙང་སྦྲ་མཐོ་དྲགས་འབད་མི་གཱར་ཕའིཊ་བཟོ་བསྐྲུན་འབད་ནི་གི་དོན་ལས་ རྒྱུ་ཆ་ངོ་མ་སྦེ་ལག་ལེན་འཐབ་ཨིན།
3.2 སྐྱུར་རྫས་-སྐྱུར་ཐབས་ལམ།
གཙང་སྦྲ་བཟོ་ནིའི་བྱ་རིམ་ནང་ སྐྱུར་ཆུ་བསྲེས་སྦྱོར་དང་ སྐྱུར་ཆུ་བསྲེས་སྦྱོར་ཚུ་ཚུདཔ་ཨིན། གཤེར་ཁུ་བསྲེ་སྦྱོར་ནང་ གྷི་ར་ཕའིཊ་ནང་ཡོད་པའི་ བཙོག་པ་ Al2O3, Fe2O3, SiO2, MgO, CaO ཚུ་ དྲོད་ཚད་མཐོ་དྲགས་ནང་ NaOH དང་ཅིག་ཁར་ འབྲེལ་བ་འཐབ་སྟེ་ ཆུ་-མ་བཞུ་བའི་ hydroxides བཟོཝ་ཨིན། བཙོག་པ་ལ་ལུ་ཅིག་གིས་ (དཔེར་ན་ SiO2) ཆུ་-བཞུ་ཚུགས་པའི་ཐོན་སྐྱེད་ཚུ་བཟོཝ་ཨིནམ་ད་ དེ་ཚུ་ཆུ་བཤལ་བཏང་ཞིནམ་ལས་ ཆུ་བཤལ་བཏང་ཐོག་ལས་ བཏོན་བཏངམ་ཨིན། acidolysisནང་ལུ་ graphiteདང་hydroxidesའདི་ alkali fusionགི་ཤུལ་ལས་ hydrochloric acidདང་ཅིག་ཁར་ སླ་བསྲེ་རྐྱབ་སྟེ་ བཞུ་ཚུགས་པའི་ chloridesལུ་འགྱུར་ཏེ་ ཆུ་གིས་བཀྲུ་བཏངམ་ཨིན་མས། བརྒྱ་ཆ་༩༩ ལས་མཐོ་བའི་གཙང་ཆུ་ཡོད་པའི་ གྷི་ར་ཕའིཊ་འདི་ ཨེ་སི་ཌོ་ལི་སི་གི་ཤུལ་ལས་ ཐོབ་ཚུགས།
ད་ལྟའི་ཆར་ བཟོ་གྲྭ་ནང་ སྐྱུར་རྫས་ཐབས་ལམ་འདི་ ཁྱབ་ཆེཝ་སྦེ་ ལག་ལེན་འཐབ་དོ་ཡོདཔ་ད་ དེ་ལུ་ དུས་ཚོད་གཅིག་གི་མ་རྩ་ཉུང་སུ་དང་ གནས་རིམ་མཐོ་དྲགས་ དེ་ལས་ བྱ་རིམ་གྱི་ མཐུན་སྒྲིག་འབད་ཚུགས་པའི་ ཁེ་ཕན་ཚུ་ཡོདཔ་ཨིན། དེ་འབདཝ་ད་ དེ་ལུ་ དྲོད་ཚད་མཐོ་བའི་- མེ་བཏང་དགོཔ་དང་ ནུས་ཤུགས་མཐོ་དྲགས་ལག་ལེན་འཐབ་མི་ འགྱུར་ལྡོག་དུས་ཡུན་རིངམོ་ ཅ་ཆས་ཚབས་ཆེན་གྱི་ ཟད་འགྲོ་ཚབས་ཆེན་ གཱར་ཕའིཊ་སྦོམ་ཤོར་མི་ དེ་ལས་ བཙོག་ཆུ་བཙོག་པ་ཚབས་ཆེན་ཚུ་རྩིས་ཏེ་ སྐྱོན་ཚུ་ཡང་ཡོདཔ་ཨིན།
༣་༣ ཆུ་རླངས་བསྲེགས་ཐབས་ལམ།
དྲོད་ཚད་༡༠༠༠ དེ་ཅིག་ཁར་ ཀླུ་རིན་རླངས་རྫས་འདི་ གཱར་ཕའིཊ་ནང་ལུ་བཙུགསཔ་ཨིན། ཆུ་རླངས་ཀྱི་ བཙའ་ཐངས་ཤུགས་ཅན་ལག་ལེན་འཐབ་སྟེ་ གཱར་ཕའིཊ་ནང་ཡོད་པའི་ ལྕགས་བཙོག་པ་ རླངས་རྫས་དྲོད་ཚད་དམའ་ཤོས་ཡོད་པའི་ ཆུ་རླངས་ལུ་ བཙོག་གྲིབ་འབདཝ་ཨིན། དྲོད་ཚད་འདི་གི་འོག་ལུ་ ལྕགས་རིགས་ཀྱི་ ཀླུ་རའིཌ་ཚུ་ མགྱོགས་དྲག་སྦེ་ རླངས་རླུང་ལུ་འགྱུར་ཏེ་ འབོར་ཆེ་དྲགས་སྦེ་ བཏོན་བཏང་སྟེ་ གཱར་ཕའིཊ་གཙང་སྦྲ་བཟོ་ཚུགསཔ་ཨིན།
སྤྱིར་བཏང་ལུ་ ཆུ་རླུང་བཙོ་ནི་འདི་ གཱར་ཕའིཀྲ་གཙང་མ་བཟོ་ནི་གི་དོན་ལས་ ལྷན་ཐབས་ཀྱི་བྱ་རིམ་ཅིག་སྦེ་ལག་ལེན་འཐབ་ཨིནམ་དང་ གཞན་མི་བྱ་རིམ་ཚུ་དང་མཐུན་སྒྲིག་འབད་དེ་ དམིགས་བསལ་གྱིས་ ལྕགས་རིགས་ཀྱི་བཙོག་པ་བཏོན་ནི་ལུ་ ཁེ་ཕན་སྦོམ་ཡོདཔ་ཨིན། ཨིན་རུང་ ཆུ་རླངས་ཀྱི་ དུག་ཅན་དང་ ཟད་འགྲོ་ དེ་ལས་ མཐའ་འཁོར་གནས་སྟངས་བཙོག་རླུང་ཚུ་གིས་ འ་ནི་བྱ་རིམ་འདི་ ཡོངས་གྲགས་འགྱོ་ནི་ལུ་ ཚད་ཅིག་ལས་བརྒལ་མེདཔ་ཨིན། དེ་མ་ཚད་ ultra-high-purity graphite བཟོ་བསྐྲུན་འབད་ནི་ལུ་ལཱ་ཁག་ཡོདཔ་མ་ཚད་ བརྟན་ཏོག་ཏོ་མེད་པའི་ལམ་ལུགས་འདི་གིས་ཡང་ དེ་གི་ལག་ལེན་ལག་ལེན་ལུ་ ཐོ་ཕོགཔ་ཨིན།
༣་༤ ཧྥུ་ལོ་རིག་ཨེ་སིཌ་ཐབས་ལམ།
རྡོ་སྣུམ་ནང་ལུ་ཡོད་པའི་ བཙོག་པ་ hydrofluoric acid དང་ཅིག་ཁར་ འབྲེལ་བ་འཐབ་སྟེ་ ཆུ་ནང་ལུ་ བཞུ་ཚུགས་པའི་ fluorides དང་ fluorosilicates ཚུ་ ཆུ་གིས་བཀྲུ་སྟེ་ བཏོན་བཏང་ཞིནམ་ལས་ མཐོ་རིམ་གྱི་ graphite ཐོབ་ཨིན།
hydrofluoric acid ཐབས་ལམ་གྱི་ཁེ་ཕན་ངོ་མ་འདི་ བཙོག་པ་བཏོན་ཚུགས་པའི་ ཇོན་ཐངས་མཐོ་དྲགས་དང་ ཐོན་སྐྱེད་ཀྱི་གནས་རིམ་མཐོ་དྲགས་ དེ་ལས་ graphite གི་ལཱ་འགན་ལུ་ ཕན་གནོད་ཆུང་ཀུ་དང་ ནུས་ཤུགས་ཉུང་སུ་སྦེ་ ལག་ལེན་འཐབ་ཚུགས་མི་ཚུ་ཨིན། སྐྱོན་འདི་ hydrofluoric acid འདི་ དུག་ཅན་དང་ ཟད་འགྲོ་ཅན་སྦེ་ཡོདཔ་ལས་ བཟོ་བསྐྲུན་འབད་བའི་སྐབས་ ཉེན་སྲུང་གི་ཐབས་ལམ་དམ་དམ་སྦེ་དགོཔ་ཨིནམ་མ་ཚད་ མཐའ་འཁོར་སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱི་མ་རྩ་མཐོ་དྲགས་སྦེ་བཙུགས་མི་འདི་གིས་ དཔལ་འབྱོར་གྱི་དོ་འགྲན་འདི་ གནམ་མེད་ས་མེད་ མར་ཕབ་འགྱོཝ་ཨིན།
3.5 མཐོ་-དྲོད་ཚད་གཙང་བཟོའི་ཐབས་ལམ།
གཱར་ཕའིཊ་ལུ་ བཞུ་ཚད་མཐོ་དྲགས་ཡོདཔ་ད་ གཞན་མི་བཙོག་པ་ཚུ་ལུ་ བཞུ་ཚད་དམའ་ཤོས་ཡོད་པའི་གཞི་རྩ་ལུ་གཞི་བཞག་སྟེ་ རང་བཞིན་གྱི་གཱར་ཕའིཊ་ལུ་ ནག་རྫས་བརྒྱ་ཆ་༨༠ དེ་ཅིག་ཡོད་མི་འདི་ དྲོད་ཚད་༡༥༠༠ ལུ་ བཙོག་པ་ཉུང་སུ་སྦེ་བཏོན་ནིའི་དོན་ལུ་ གཙང་སྦྲ་འབད་སའི་ ཐབ་ཚང་ནང་ བཙུགས་ཏེ་ཡོདཔ་ཨིན། དེ་ལས་ ༢༥༠༠ ལུ་ ཐབ་ཚང་ནང་འཛུལཝ་ཨིན།༢༨༠༠ ཌི་གི་རི་ བཙོག་པ་མངམ་བཏོན་ནིའི་དོན་ལུ་ མཐའ་མར་ ༢༨༠༠ ལུ་ ཐབ་ཚང་ཅིག3200 དྲོད་ཚད་འོས་འཚམ་གྱི་HF དང་HCl རླངས་རྫས་དང་མཉམ་དུ། འ་ནི་རླངས་རྫས་ཚུ་གིས་ དྲོད་ཚད་མཐོ་དྲགས་ལུ་ ལྕགས་རིགས་ཀྱི་ བཙོག་པ་ མཐོ་དྲགས་སྦེ་ འབྲེལ་བ་འཐབ་སྟེ་ ཕུ་ལོ་རཱའིཌ་དང་ ཀླུ་རའིཌ་ དམའ་ཤོས་ཚུ་ བཟོཝ་ཨིནམ་ད་ དེ་ཚུ་ རླངས་རྫས་ལུ་འགྱུར་ཏེ་ བཏོན་བཏངམ་ཨིན། འདི་བཟུམ་སྦེ་ རང་བཞིན་གྱི་གཱར་ཕའིཊ་འདི་ ནག་རྫས་ཀྱི་ཚད་གཞི་ ༩༩.༩༩%~༩༩.༩༩༩༨% ལུ་ གཙང་མ་བཟོཝ་ཨིན།
གཱར་ཕའིཊ་གི་གཙང་སྦྲ་ལུ་ ཐོ་ཕོག་མི་གི་རྒྱུ་རྐྱེན་ངོ་མ་ཚུ་ཡང་ རྒྱུ་ཆའི་སྤུས་ཚད་དང་ གཱར་ཕའིཊ་གི་གཙང་སྦྲ་ གཱར་ཕའིཊ་གི་དྲོད་བཏགས་ཐབས་ལམ་ དེ་ལས་ གཱར་ཕའིཊ་གི་རྡུལ་ཕྲན་གྱི་སྦོམ་ཆུང་ཚུ་ཨིན། འ་ནི་བྱ་རིམ་འདི་ལུ་ རྒྱུ་ཆ་གཙང་མ་དང་ རྒྱུ་ཆ་ལེགས་ཤོམ་ དེ་ལས་ ཅ་ཆས་འཕྲུལ་རིག་ཚུ་གི་དགོས་མཁོ་མཐོ་དྲགས་ཡོདཔ་ལས་ ནུས་ཤུགས་མཐོ་དྲགས་དང་ མ་རྩ་སྦོམ་སྦེ་བཏང་དགོཔ་ཨིན། དེ་འབདཝ་ལས་ ད་རེས་ནངས་པར་ འདི་གི་ལག་ལེན་འདི་ ཚད་འཛིན་འབད་དེ་ཡོདཔ་དང་ འདི་ཡང་ ངོ་མ་རང་ གནམ་སྟོང་དང་ རྒྱལ་ཡོངས་སྲུང་སྐྱོབ་ དེ་ལས་ རྡུལ་ཕྲན་བཟོ་གྲྭ་ལ་སོགས་པའི་ དམིགས་བསལ་གྱི་ལཱ་གཞི་ཚུ་ནང་ གཱར་ཕའིཊ་གི་སྤུས་ཚད་མཐོ་དྲགས་སྦེ་དགོཔ་ཨིན།
༣་༦ ཧ་ལོ་ཇེན་རླངས་རྫས་གཙང་མ་བཟོ་ཐབས།
མཐོ་བའི་-མཐའ་མའི་བཟོ་གྲྭའི་ལག་ལེན་ (དཔེར་ན་ ཕྱེད་ཀ་གློག་རྒྱུན་བཟོ་གྲྭ་) ལུ་ གྷི་ར་ཕའིཊ་གཙང་མ་བརྒྱ་ཆ་༩༩.༩༩༩ ལས་ལྷག་དགོཔ་ཨིནམ་ད་ འདི་ཡང་ དྲོད་ཚད་མཐོ་བའི་-གཙང་སྦྲ་རྐྱངམ་གཅིག་གིས་ གྲུབ་མི་ཚུགས། བཟོ་གྲྭ་འཕྲུལ་ཁང་ཚུ་གིས་ སྤྱིར་བཏང་ལུ་ ཧ་ལོ་ཇེན་རླངས་རླུང་གཙང་མ་བཟོ་ནི་གི་ཐབས་ལམ་འདི་ ལག་ལེན་འཐབ་ཨིན། ༼འདི་ལུ་ གཟུགས་གཙང་མ་བཟོ་ནི་ཟེར་ཡང་སླབ་ཨིན།༽ ཐབ་ཚང་གི་དྲོད་ཚད་དང་ གནམ་སྟོང་གི་ཚད་གཞི་ཡར་སེང་འགྱོ་བའི་བསྒང་ལས་ གཱར་ཕའིཊ་ཐོན་སྐྱེད་ཚུ་ནང་ བཙོག་པ་ལ་ལུ་ཅིག་ རང་བཞིན་གྱིས་ རླུང་འཚུབ་འགྱོཝ་ཨིན། དྲོད་ཤུགས་མཐོ་དྲགས་དགོ་པའི་ གཞན་མི་བཙོག་པ་གི་དོན་ལས་ ཧ་ལོ་ཇེན་རླངས་རྫས་ ༼ངོ་མ་རང་ ཀླུ་རིན་དང་ ཧ་ལོ་ཇེ་ནེ་ཀྲེཌ་ཧའི་གྲོ་ཀཱར་བོན་ཚུ་༽ འདི་ཚུ་ བཞུ་ནི་དང་ བཞུ་སའི་ས་སྒོ་དམའ་ཤོས་ཡོད་མི་ ཧ་ལོ་ཇེན་ལུ་འགྱུར་བཅོས་འབདཝ་ཨིན། མཉམ་སྡེབ་ཀྱི་བྱ་སྤྱོད་འོག་ལུ་ གཱར་ཕའིཊ་གཙང་སྦྲ་གྲུབ་ཐབས་ལུ་ བཙོག་པ་ བཏོན་བཏངམ་ཨིན།
4. མཐོ་བའི་-གཙང་མའི་གྷི་ར་ཕའིཊ་ཀྱི་ལག་ལེན།
༤.༡ སྣུམ་བླུགས་རྒྱུ་ཆ།
སྤྱིར་བཏང་གི་བརྟན་པོའི་མར་ཁུ་ཚུ་གི་གྲལ་ལས་གཅིག་འབདཝ་ལས་ གཱར་ཕའིཊ་གི་བང་རིམ་བཟོ་བཀོད་འདི་གིས་ རང་སོའི་-མར་ཁུ་གི་ཁྱད་ཆོས་བྱིནམ་ཨིན། ལྕགས་རིགས་ཚུ་དང་གཅིག་ཁར་ སྐམ་པའི་རྡེག་པའི་སྐབས་ལུ་ གནོན་ཤུགས་དང་ གཤག་བཅོས་ཀྱི་གནོན་ཤུགས་འོག་ལུ་ གཱར་ཕའིཊ་གི་བང་རིམ་འདི་ བཤུད་འགྱོ་སྟེ་ ལྕགས་རིགས་ཀྱི་རྡེག་རྡེག་ཁ་ཐོག་ལུ་ ཕྲ་མཐོང་ཆེ་ཤེལ་གྱི་ཐོག་ལས་ གཱར་ཕའིཊ་སྤོ་བཤུད་ཀྱི་གློག་བརྙན་ཅིག་བཟོཝ་ཨིན། དེ་འབདཝ་ལས་ གཱར་ཕའིཊ་དང་ལྕགས་རིགས་ཀྱི་བར་ན་ སྐམ་པའི་འཕྱེལ་འགྱོ་བའི་འཇལ་ཚད་འདི་ ལྕགས་རིགས་ཀྱི་བར་ན་ཡོད་མི་ལས་ དམའ་ཤོས་ཅིག་ཨིནམ་ལས་ རང་བཞིན་གྱི་-མར་ཁུ་བླུགས་པའི་རྒྱུ་ཆ་ཅིག་ལུ་འགྱུརཝ་ཨིན།
ལྕགས་རིགས་-གྷི་ར་ཕའིཊ་གཤེར་ཁུ་ཆ་གཅིག་ནང་ལྕགས་རིགས་ཚུ་ སྤྱིར་བཏང་ལུ་ ༤༥# ལྕགས་རིགས་ ༤༠Cr ལྕགས་རིགས་ ལྕགས་རིགས་ ལྕགས་རིགས་ ཟངས་བསྲེས་རྫས་ ལ་སོགས་པ་ཚུ་ཚུདཔ་ཨིན། འཕྲུལ་ཆས་ཀྱི་འཕྲུལ་ཆས་ཀྱི་ཆ་ཤས་ཚུ་གི་ ཇོན་ཐངས་དང་ ཞབས་ཏོག་ཚེ་སྲོག་ཡར་དྲག་གཏང་ནི་གི་ཐབས་ལམ་གཙོ་བོ་འདི་ འཕྲུལ་ཆས་ཀྱི་འཕྲུལ་ཆས་ཀྱི་འཕྲུལ་ཆས་གཉིས་ཀྱི་བར་ན་ འཕྲུལ་ཆས་ཀྱི་འཕྲུལ་ཆས་གཉིས་ཀྱི་བར་ན་ འཕྲུལ་ཆས་ཀྱི་འཕྲུལ་ཆས་དང་ གྱོན་ཆས་ཚུ་ མར་ཕབ་འབད་ནི་འདི་ཨིན། ལྗིད་ཚད་དང་དྲོད་ཚད་ བཤུད་མགྱོགས་ཚད་ ཁ་ཐོག་གི་སྲོག་ལྡན་རིག་པ་དང་ བཟོ་རྣམ་ཚུ་གི་གནོད་པ་ཚུ་ཞིབ་འཇུག་འབད་མི་འདི་གིས་ གཱར་ཕའིཊ་-ལྕགས་རིགས་ཀྱི་ འཕྱེལ་འགྱོ་ཆ་གཅིག་གི་ ཞབས་ཏོག་ཚེ་སྲོག་རྒྱ་སྐྱེད་འབད་ནི་ལུ་ ཕན་ཐོགས་འབྱུངམ་ཨིན།
༤་༢ བཀག་སྡོམ་གྱི་རྒྱུ་ཆ།
རྒྱ་སྐྱེད་འབད་ཡོད་པའི་གཱར་ཕའིཊ་འདི་ ཚ་དྲོད་རྒྱ་སྐྱེད་འཇལ་ཚད་དམའ་ཤོས་ (༡×༡༠−༦~༣༠×༡༠−༦ K−༡) དང་གཅིག་ཁར་ སྨན་བཅོས་འབད་བའི་ཤུལ་ལས་ བསྒྱུར་བཅོས་ཅན་གྱི་གཱར་ཕའིཊ་ལུ་བཟོ་ཚུགས། དྲོད་ཚད་དམའ་བའི་སྐབས་ལུ་ བརྡུང་བརྡུངམ་དང་ ཡང་ན་ བརྡུངས་འགྱོ་མི་ཚུགས།
རང་ལུགས་ཀྱི་ བསྡམ་བཞག་རྒྱུ་ཆ་ ༼རྡོ་སོལ་དང་ འགྱིབ་ཀྱི་ ཁམས་ཕྲན་ དེ་ལས་ དེ་ཚུ་གི་ རྫས་སྦྱོར་ཚུ་༽ དང་ཕྱདཔ་ད་ བསྒྱུར་བཅོས་ཅན་གྱི་ གཱར་ཕའིཊ་ལུ་ ཞབས་ཏོག་དྲོད་ཚད་ཀྱི་ ཁྱབ་ཚད་རྒྱ་ཆེཝ་སྦེ་ ཡོདཔ་ཨིན་པས། དེ་འབདཝ་ལས་ རྒྱ་སྐྱེད་འབད་ཡོད་པའི་ གཱར་ཕའིཊ་འདི་ འཕྲུལ་ཆས་དང་ ལྕགས་རིགས་ སྣུམ་འཁོར་ གྲུ་བཟོ་ནི་ རྡོ་སྣུམ་རྫས་སྦྱོར་ དེ་ལས་ གཞན་མི་ལཱ་ཚུ་ནང་ བསྡམ་བཞག་ནིའི་རྒྱུ་ཆ་སྦེ་ ཁྱབ་ཆེཝ་སྦེ་ ལག་ལེན་འཐབ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན།
4.3 མེ་ལྕེ།-འགོག་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་ཆ།
རྒྱ་སྐྱེད་འབད་ཡོད་པའི་གཱར་ཕའིཊ་འདི་ པོ་ལི་མཱར་དང་ རྫས་སྦྱོར་ལ་སོགས་པ་ཚུ་དང་གཅིག་ཁར་ མཉམ་སྦྱོར་འབད་དེ་ མེ་འགོག་པའི་རྒྱུ་ཆ་བཟོ་ཚུགས། མེ་རྐྱེན་བྱུང་པའི་སྐབས་ རྒྱ་སྐྱེད་འབད་བཏུབ་པའི་ གཱར་ཕའིཊ་འདི་ མགྱོགས་དྲགས་སྦེ་ རྒྱ་སྐྱེད་འགྱོ་སྟེ་ དངོས་པོ་གི་ཁ་ཐོག་ལུ་ རྒྱ་སྐྱེད་འབད་ཚུགས་པའི་ ཚ་དྲོད་བཀག་ཐབས་ཀྱི་ བང་རིམ་ཅིག་བཟོ་སྟེ་ དྲོད་ཚད་བཀག་ཐབས་ལེགས་ཤོམ་སྦེ་ བྱིན་དོ་ཡོདཔ་མ་ཚད་ དུག་ཅན་གྱི་རླངས་རླུང་ཚུ་ བཏོན་མ་ཚུགསཔ་ཨིན།
༤་༤ གློག་རྫས་བསྡོམས་རྩིས་དངོས་པོ།
རྒྱ་སྐྱེད་འབད་བཏུབ་པའི་ གཱར་ཕའིཊ་འདི་ འཕྲུལ་ལྟོ་གི་གློག་རྫས་རྒྱུ་ཆ་མ་འདྲཝ་ཚུ་ གྲ་སྒྲིག་འབད་ནི་གི་དོན་ལུ་ ལག་ལེན་འཐབ་དོ་ཡོདཔ་ད་ དེ་ཡང་ ཁ་ཐོག་འདི་ ཤུགས་ཅན་མཐོ་དྲགས་དང་ རྫས་ཁམས་བརྟན་ཏོག་ཏོ་མཐོ་དྲགས་ ཚ་དྲོད་དང་གློག་མེ་གི་རྒྱུན་སྤེལ་ལེགས་ཤོམ་ དེ་ལས་ གྲ་སྒྲིག་འཇམ་ཏོང་ཏོ་འབད་ཚུགས་མི་ལུ་བརྟེན་ཏེ་ཨིན་མས། དེ་གི་བརྟན་ཏོག་ཏོ་ཡོད་པའི་བཟོ་བཀོད་འདི་གིས་ རྐང་འཁོར་བཏང་པའི་སྐབས་ གློག་རྫས་དངོས་པོ་ཚུ་གི་ འབོར་ཚད་རྒྱ་སྐྱེད་འབད་ནི་ལུ་ ཕན་ནུས་ཅན་སྦེ་ བཀག་ཆ་འབདཝ་ཨིན།
དེ་མ་ཚད་ རྒྱ་སྐྱེད་འབད་བཏུབ་པའི་ གྷི་རེ་ཕའིཊ་གི་ བང་རིམ་བར་མཚམས་སྦོམ་འདི་གིས་ ལྕགས་རིགས་ - གློག་རྫས་གཉིས་པ་ གློག་རྫས་ཚུ་ནང་ Li+, Na+, Mg2+, Zn2+ ཚུ་ བར་མཚམས་ལུ་ ས་སྟོང་མངམ་བྱིནམ་ཨིན། ལྕོགས་གྲུབ་དང་ནུས་ཤུགས་གསོག་འཇོག་གི་མཐུག་ཚད། རྒྱ་སྐྱེད་འབད་བཏུབ་པའི་ གཱར་ཕའིཊ་འདི་ སུ་པར་ཀེ་པེ་སིཊར་གྱི་དོན་ལས་ གློག་རྫས་རྒྱུ་ཆ་སྦེ་ཡང་ ལག་ལེན་འཐབ་བཏུབ།
དེ་མ་ཚད་ རྒྱ་བསྐྱེད་འབད་ཡོད་པའི་ གཱར་ཕའིཊ་ཀམ་པོ་སིཊ་ཚུ་ པོ་ལི་མར་མེ་ཊིགསི་དང་གཅིག་ཁར་ ལྗིད་ཚད་མར་ཕབ་དང་ གོང་ཚད་དམའ་ཤོས་- དེ་ལས་ བཟོ་བཀོད་འབད་ནི་ལུ་འཇམ་ཏོང་ཏོ་ཨིན། གློག་མེའི་རྒྱུ་དངོས་ཚུ་ རྒྱ་སྐྱེད་འབད་ཡོད་པའི་གཱར་ཕའིཊ་གི་ཚད་གཞི་བསྒྱུར་བཅོས་འབད་དེ་ ཁྱབ་ཆེཝ་སྦེ་ བདེ་སྒྲིག་འབད་ཚུགས།
4.5 སྲོལ་རྒྱུན་དང་མཐོ་རིམ་-བཟོ་ལས།
ལྕགས་རིགས་ཀྱི་གློག་རྫས་དང་ བཟོ་གྲྭ་འཕྲུལ་ཁང་ཚུ་ གློག་རྫས་བཞུ་ནི་དང་ ལྕགས་དང་ཟངས་ དེ་ལས་ ཤེལ་དང་ གཞན་མི་ལྕགས་རིགས་མེན་པའི་ལྕགས་རིགས་ཚུ་ བཞུ་ནི་གི་དོན་ལས་ ལག་ལེན་འཐབ་མི་ གཱར་ཕའིཊ་གི་ རང་ལུགས་ཀྱི་ ཉོ་སྤྱོད་ཀྱི་ལཱ་གི་ས་སྒོ་གཙོ་བོ་ཅིག་ཨིན། གྱིབ་ཤོག་བཟོ་སྐྲུན་ནང་ གཱར་ཕའིཊ་གི་དགོས་མཁོ་འདི་ བརྟན་ཏོག་ཏོ་སྦེ་རང་ ཡོདཔ་ཨིན།
གྷི་ར་ཕའིཊ་རྒྱུ་ཆ་ཚུ་གིས་ བཟོ་བཀོད་འཇམ་ཏོང་ཏོ་དང་ ཉམས་བཅོས་-རིན་མེད་ གྱོན་ཆས་བཀག་ཐབས་ ལྗིད་ཚད་མཐོ་དྲགས་-འབག་ཚུགས་པའི་ནུས་པ་དང་ གནོད་སྐྱོན་བཀག་ཐབས་ཤུགས་ཅན་ཚུ་ བཏོན་ཚུགསཔ་ཨིནམ་མ་ཚད་ རྡུལ་ཕྲན་ནུས་ཤུགས་དང་ ཆུ་ནུས་ཤུགས་ གནམ་སྟོང་ དེ་ལས་ དམག་སྡེ་ཚུ་ནང་ ཅ་ཆས་ཆ་ཤས་སྦོམ་ཚུ་ནང་ ཁྱབ་ཆེཝ་སྦེ་ ལག་ལེན་འཐབ་ཨིན།
༤་༦ རྡུལ་ཕྲན་ནུས་པའི་རྒྱུ་ཆ།
རྡུལ་ཕྲན་ནུས་ཤུགས་ཀྱི་དོན་ལས་ གཱར་ཕའིཊ་འདི་ དྲོད་ཚད་མཐོ་བའི་རླངས་རླུང་-བསིལ་དྲོད་ཅན་གྱི་རྡུལ་ཕྲན་འཕྲུལ་ཁང་ དཔེར་ན་ ཆུ་རྒྱུན་དང་ སྣུམ་རླངས་ཀྱི་ཆ་ཤས་ དེ་ལས་ རྒྱབ་སྐྱོར་གྱི་ཆ་ཤས་ཚུ་གི་ལྟེ་བ་ནང་ལུ་ ཁྱབ་ཆེཝ་སྦེ་ལག་ལེན་འཐབ་ཨིན། ར་ཤི་ཡ་ལུ་ གོང་འཕེལ་ཅན་གྱི་ རྡུལ་ཕྲན་གཙོ་བོ་གི་ ཆུ་འཐེན་འཕྲུལ་ཁང་ཚུ་ནང་ བཱར་རིང་དང་ ལམ་སྟོན་བཱར་རིང་ཚུ་ མང་ཤོས་ཅིག་ར་ སི་ལི་ཀོ་ནའི་ཟིཌ་གཱར་ཕའིཊ་ལག་ལེན་འཐབ་ཨིན། གཱར་ཕའིཀྲ་ལུ་ རྡུལ་ཕྲན་གྱི་ལཱ་ཤུགས་དྲག་ཤོས་ཡོདཔ་དང་ འདི་ཡང་ འཕྲལ་འཕྲལ་སྐབས་ རྡུལ་ཕྲན་འཕྲུལ་ཁང་ཚུ་ནང་ལུ་ བར་འཛུལ་འབད་མི་དང་ འོད་མདངས་བཏོན་མི་ཅིག་སྦེ་ལག་ལེན་འཐབ་ཨིན།
༤་༧ ཕྱེད་ཀ་གློག་འདྲེན་དངོས་པོ།
ཕྱེད་ཀ་གློག་རྒྱུན་བཟོ་གྲྭའི་ནང་ གྷི་ར་ཕའིཊ་ཐོན་སྐྱེད་ཚུ་ དྲོད་ཚད་མཐོ་བའི་-དྲོད་ཚད་སྨན་བཅོས་འཕྲུལ་ཆས་ དཔེར་ན་ ཕྲ་རྡུལ་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་ཐབ་ཚང་དང་ ནག་རྫས་ཐབ་ཚང་ དེ་ལས་ གཱར་ཕའིཊ་ཐབ་ཚང་ཚུ་ནང་ ཁྱབ་ཆེཝ་སྦེ་ལག་ལེན་འཐབ་ཨིན།
མི་རབས་གསུམ་པའི་ཕྱེད་ཀ་གློག་རྒྱུན་སི་ལི་ཀཱོན་ཀར་བཱའིཌ་ (SiC) གི་དོན་ལུ་ མཐོ་རིམ་-གཙང་སྦྲ་ཅན་གྱི་གཱར་ཕའིཊ་ཐོན་སྐྱེད་ཚུ་ནང་ གཱར་ཕའིཊ་ཀྲུ་སི་བཱལ་དང་ དྲོད་བཏགས་ཆས་ དེ་ལས་ ཕྲ་རྡུལ་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་དོན་ལུ་ ཕྱེ་ཚུ་ཚུདཔ་ཨིནམ་ད་ དེ་གི་གཙང་སྦྲ་འདི་གིས་ SiC ཕྲ་རྡུལ་གྱི་སྤུས་ཚད་གཏན་འབེབས་བཟོཝ་ཨིན། འདི་བཟུམ་གྱི་ གཙང་སྦྲ་མཐོ་བའི་ གཱར་ཕའིཊ་འདི་ སྤྱིར་བཏང་ལུ་ དངོས་ཁམས་{{༤}}རྫས་སྦྱོར་གྱི་ཐབས་ལམ་ཚུ་ ལག་ལེན་འཐབ་དོ་ཡོདཔ་ལས་ གཙང་སྦྲ་འདི་ ༩༩.༩༩༩༥% ལས་ལྷག་སྟེ་ ཡང་ན་ འདྲ་མཉམ་དགོཔ་ཨིན། ༠.༠༥×༡༠−༦)།
༤་༨ བཅོས་མའི་རྡོ་རྗེ་ཕ་ལམ་གྱི་རྒྱུ་ཆ།
ད་ལྟའི་ཆར་ རྐྱང་པའི་-རྡོ་རྗེ་ཕ་ལམ་འདི་ གཙོ་བོ་ མཐོ་-གནོན་ཤུགས་མཐོ་-དྲོད་ཚད་ (HPHT) ཐབས་ལམ་དང་ རྫས་ཁམས་རླངས་རླངས་བཙུགས་ (CVD) ཐབས་ལམ་གྱི་ཐོག་ལས་ མཉམ་སྦྱོར་འབདཝ་ཨིན། CVD གིས་ hydrogen-ཡོད་པའི་རླངས་རྫས་ (methane, hydrogen, etc.) ལག་ལེན་འཐབ་མི་འདི་གིས་ རྡོ་རྗེ་ཕ་ལམ་གྱི་ནང་ལུ་ ཆུ་རླུང་བཙོག་པ་ དེ་ལས་ གནོན་ཤུགས་ཚུ་ འབྱུང་བཅུགཔ་ཨིན། རང་ལུགས་ཀྱི་ བཞུ་རྫས་ཚུ་ བསྒྱུར་རྫས་སྦེ་ཡོད་མི་ HPHT རྡོ་རྗེ་ཕ་ལམ་ནང་ལུ་ ལྕགས་རིགས་ཀྱི་བཙོག་པ་ལ་ལུ་ཅིག་ཡོདཔ་ལས་ "ultra-pure" རྡོ་རྗེ་ཕ་ལམ་གྱི་མཉམ་སྦྱོར་འདི་ གནམ་མེད་ས་མེད་ལཱ་ཁག་དང་ གདོང་ལེན་ཅན་ཅིག་ཨིན།
Recent breakthroughs in static ultra-high pressure technology have enabled direct synthesis of diamond from graphite under extreme P-T conditions (>15 GPa, ༢༠༠༠ ཌི་གྷི་རི་ ). འདི་བཟུམ་གྱི་གནས་སྟངས་ནང་ལུ་ གཱར་ཕའིཊ་འདི་ མགྱོགས་དྲག་སྦེ་ རྡོ་རྗེ་ཕ་ལམ་ལུ་འགྱུར་ཏེ་ སེན་ཊི་མི་ཀྲར་-སྦོམ་ཆུང་གི་ ཕྲ་རྡུལ་ཅན་གྱི་བསྡོམས་རྩིས་མཐོ་དྲགས་སྦེ་བཏོནམ་ཨིན།
མཇུག༌དོན
རྒྱ་ནག་ལུ་ལག་ལེན་འཐབ་མི་ གཱར་ཕའིཊ་གི་རིགས་ངོ་མ་ཚུ་ཡང་ གཙང་སྦྲ་མཐོ་བའི་གཱར་ཕའིཊ་དང་ isostatic pressing graphite དེ་ལས་ རྒྱ་སྐྱེད་འབད་བཏུབ་པའི་གཱར་ཕའིཊ་དང་ ཕུའུ་ལོ་རེན་ཊེཌ་གཱར་ཕའིཊ་ དེ་ལས་ ཀོ་ལོ་ཌལ་གཱར་ཕའིཊ་དང་ གཱར་ཕིན་ཚུ་ཨིན། གྷི་ར་ཕའིཊ་གི་བཙག་འཐུ་ཡར་དྲག་གཏང་ནི་འདི་ གྷི་ར་ཕའིཊ་ཐོན་སྐྱེད་ག་ར་གི་ནང་ལུ་ སྤྱིར་བཏང་གི་དགོས་མཁོ་ཅིག་ཨིན།-གཞི་རྩ་ཨིན་རུང་ གདོང་ལེན་ཅན་ཅིག་ཨིན།
འཕྲུལ་རིག་མཐོ་དྲགས་ཀྱི་ས་ཁོངས་ནང་ལུ་ གཙང་སྦྲ་ཅན་གྱི་གཱར་ཕའིཊ་གི་དགོས་མཁོ་འདི་ འཕྲོ་མཐུད་དེ་རང་ ཡར་སེང་འགྱོ་དོ་ཡོདཔ་དང་ གཙང་སྦྲ་ཅན་གྱི་དགོས་མཁོ་འདི་ དམ་དམ་སྦེ་འགྱོ་དོ་ཡོདཔ་ལས་ འབྲེལ་ཡོད་འཕྲུལ་རིག་ཚུ་ གྲུབ་འབྲས་ཐོན་ནི་ལུ་ བསྒུག་སྡོད་པའི་ གནད་འགག་ཅན་གྱི་གནས་རིམ་ནང་ལུ་ཡོདཔ་ཨིན།
